Sự kết thúc của Trục Xoay về phía Mỹ của Việt Nam?

Matthew Pennekamp  cho rằng trong hai thập kỷ qua chính quyền Việt nam đã có những bước tiến đáng kể để tiến gần đến với Washington hơn trước sự đe dọa của Trung quốc như cuộc gặp gỡ đáng nhớ của Tướng Giáp với Robert McNamara năm 1997, hay việc tập trận hải quân hai năm trước cho dến việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP, định hướng địa chính của Việt nam cũng đã khá rõ ràng.

Tuy nhiên, cuộc chiến quyền lực giữa ông Trọng và ông Dũng trong đầu năm nay tại Đại Hội Đảng 12 đã có thể đã làm tổn hại đến tình trạng này.  

Ông Dũng người tham gia kháng chiến chống Mỹ từ năm 14 tuổi, đã đưa nền kinh tế Việt nam đạt được mức tăng trưởng 7% một năm, tham gia vào WTO năm 2006 đồng thời cũng đã đưa mái vòm vàng McDonald – một biểu tượng về sự xâm nhập chủ nghĩa tư bản – cập đến bến bờ Việt nam. Chưa đầy một năm sau khi có bài phát biểu lên án tội ác của Đế quốc Mỹ nhân kỷ niệm 40 năm giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước; mới đây tại hội nghị thượng đỉnh Sunnylands ông Dũng đã lên tiếng yêu cầu tổng thống Obama rằng “Hoa Kỳ cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn và hành động thiết thực hơn và hiệu quả hơn” đối với vấn đề Biển Đông.

Ông Trọng, người chiến thắng, một nhà nghiên cứu Chủ nghĩa Mác,người đứng đầu Hội đồng Lý luận của Đảng lại thận trọng với sự thay đổi ở nhịp độ nhanh. Lý do chính là vì sợ phải trả giá bằng chính Đảng Cộng Sản chính thống. Một nhà bình luận đã cho rằng “không phải ông ra sợ cải cách, nhưng vì là người đứng đầu đảng cộng sản, ông ta sẽ ưu tiên duy trì sự tồn tại của Đảng. Nếu cải cách quá nhanh và trên diện rộng sẽ gây ra sự bất ổn cho đảng.”

Dù ông Trọng có nhận thức được về sự trỗi dậy của Trung Quốc, ông Trọng luôn can thiệp vào chính sách đối ngoại của Việt nam mỗi khi ông ta cảm thấy cán cân đối ngoại này có vẻ nghiêng về phía Hoa Kỳ hơi nhiều. Trước khi chính quyền Việt nam chính thức công bố về chuyến công du của Tổng thống Obama đến Việt nam vào tháng 5, ông Trọng đã nhanh chóng cử đặc phái viên Tổng Bí Thư Hoàng Bình Quân sang Bắc Kinh để báo cáo kết quả đại hội đảng đồng thời gởi lời cảm ơn lời chúc mừng của Tập Cận Bình đối với việc tái đắc cử của ông ta.

Dù ông Trọng hay ông Dũng có lên nắm quyền thì cả hai cũng đã tới/quá tuổi nghỉ hưu vì vậy họ đều là những kẻ vội vã. Việc ông Dũng có là tổng bí thư hay không cũng không phải là mối quan tâm quá lớn cho người Mỹ dù rằng nếu ông Dũng ở vị trí này thì sẽ có lợi cho người Mỹ hơn. Hoa Kỳ quan tâm hơn đến khoảng trống quyền lực ở vị trí thủ tướng Việt nam, bởi tân thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vẫn chưa có một lập trường vững chắc về Trung-Mỹ. Không giống như Tổng bí thư chỉ là người chỉ đạo Đảng, thủ tướng sẽ liên quan nhiều hơn đến việc tiếp cận trực tiếp với các cơ quan chính phủ để đưa ra quyết định nhẹ nhàng hay sóng gió cho trục xoay hướng về Châu Á vốn được ca tụng của Hoa Kỳ.

Theo The National Interest

Phương Thảo dịch

(Việt Nam Thời Báo)